Na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mają prawo, oprócz osób objętych ubezpieczeniem zdrowotnym - obowiązkowym lub dobrowolnym - osoby inne niż ubezpieczone, które są obywatelami polskimi, zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz spełniają określone kryterium dochodowe, a także nie mają żadnego tytułu do ubezpieczenia, a w szczególności nie są członkami rodziny osoby ubezpieczonej wymienionymi w art. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Dokumentem potwierdzającym prawo osoby nieubezpieczonej do świadczeń zdrowotnych jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy (tj. pacjenta). Decyzja może zostać wydana na wniosek świadczeniobiorcy, z inicjatywy organu gminy lub na wniosek właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczeń opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia.
Osoba posiadająca tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego wymieniony w art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która nie dopełniła obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS lub KRUS, wskutek czego pozostaje nieubezpieczona, nie jest uprawniona do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie powyższej decyzji.
Prawo do świadczeń ze środków publicznych przysługuje również osobom, które nie są ubezpieczone w Narodowym Funduszu Zdrowia, a które nie ukończyły 18 roku życia oraz kobietom w okresie ciąży, porodu i połogu.
Na odrębnych zasadach przysługują również świadczenia zdrowotne wynikające z następujących ustaw: o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, o przeciwdziałaniu narkomanii, o ochronie zdrowia psychicznego, o zwalczaniu chorób zakaźnych, o państwowym ratownictwie medycznym, kodeksu karnego wykonawczego, Karty Polaka.
Zasady nadawania numeru PESEL
W związku z faktem, że nie wszystkie osoby uprawnione do świadczeń zdrowotnych na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U.04.210.2135 z późn. zm.) jako świadczeniobiorcy posiadają numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencyjnego Ludności zwany numerem PESEL oraz w powiązaniu z okolicznością, że numer PESEL służy do identyfikacji świadczeniobiorców podczas rozliczeń dokonywanych celem sfinansowania ich przez Narodowy Fundusz Zdrowia, Małopolski Oddział Wojewódzki NFZ informuje o zasadach uzyskiwania numeru PESEL.
Nadawanie numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencyjnego Ludności jest uregulowane w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 993 - tekst jednolity z poźn. zm.) w rozdziale 7A art. 31 A- 31 C.
Rozdział 7a
Nadawanie numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL)
Art. 31a. 1. Numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, zwany w niniejszej ustawie "numerem PESEL", jest to 11-cyfrowy, stały symbol numeryczny, jednoznacznie identyfikujący osobę fizyczną, w którym sześć pierwszych cyfr oznacza datę urodzenia (rok, miesiąc, dzień), kolejne cztery - liczbę porządkową i płeć osoby, a ostatnia jest cyfrą kontrolną służącą do komputerowej kontroli poprawności nadanego numeru ewidencyjnego.
2. Numer PESEL nadaje minister właściwy do spraw wewnętrznych w formie czynności materialno-technicznej.
3. Numer PESEL nadaje się:
1) obywatelom polskim zameldowanym na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, a także osobom ubiegającym się o wydanie dowodu osobistego;
2) cudzoziemcom zameldowanym na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące na podstawie art. 26 ustawy;
3) obywatelom polskim i cudzoziemcom, którzy podlegają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu, z wyłączeniem osób, którym nadano ten numer na podstawie pkt 1 i 2;
4) obywatelom polskim zamieszkałym za granicą, ubiegającym się o wydanie paszportu.
4. Nadanie numeru PESEL następuje, w przypadku osób:
1) o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 2 - na wniosek właściwego organu gminy;
2) o których mowa w ust. 3 pkt 3 - na wniosek płatnika składek ubezpieczeniowych;
3) o których mowa w ust. 3 pkt 4 - na wniosek polskiego konsula.
Art. 31b. 1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może nadać numer PESEL osobom innym niż wymienione w art. 31a ust. 3 na ich pisemny wniosek, jeżeli odrębne przepisy przewidują potrzebę posiadania numeru PESEL przez te osoby.
2. Osoby, o których mowa w ust. 1, składają umotywowany pisemny wniosek o nadanie numeru PESEL bezpośrednio do ministra właściwego do spraw wewnętrznych, wraz z odpisem skróconym aktu urodzenia, a w przypadku osób, które wstąpiły w związek małżeński - wraz z odpisem skróconym aktu małżeństwa opatrzonym adnotacją o aktualnie używanym nazwisku.
3. Wniosek o nadanie numeru PESEL powinien zawierać następujące dane:
1) nazwisko i imiona;
2) nazwisko rodowe;
3) imiona rodziców;
4) nazwisko rodowe matki;
5) płeć;
6) datę i miejsce urodzenia;
7) obywatelstwo;
8) adres i miejsce pobytu stałego lub czasowego;
9) rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości.
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może, na umotywowany pisemny wniosek organów, o których mowa w art. 31a ust. 4, i osób, o których mowa w art. 31b ust. 1, zmienić numer PESEL.
5. Numer PESEL podlega zmianie w przypadku:
1) sprostowania daty urodzenia osoby, dla której był nadany;
2) sprostowania oznaczenia lub zmiany płci osoby, dla której był nadany;
3) sporządzenia nowego aktu urodzenia stosownie do przepisów ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688);
4) stwierdzenia faktu wprowadzenia w błąd organu co do tożsamości osoby, dla której był nadany.
6. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio do zmiany numeru PESEL.
Art. 31c. Minister właściwy do spraw wewnętrznych powiadamia o nadaniu numeru PESEL organy, o których mowa w art. 31a ust. 4, oraz wnioskodawców, o których mowa w art. 31b ust.1.
W związku z odwołaniem się art. 31A ust.4 stwierdzającym, że cudzoziemcy otrzymują PESEL jeżeli podlegają obowiązkowi meldunkowemu na podstawie art. 26 w/w ustawy przytaczamy jego treść:
Art. 26. 1. Cudzoziemiec, dokonując zameldowania się na pobyt stały, zgłasza wymagane dane do zameldowania oraz przedstawia kartę pobytu wydaną w związku z udzieleniem zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, statusu uchodźcy lub zgody na pobyt tolerowany albo zezwolenie na osiedlenie się, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, decyzję o nadaniu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej lub o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany.
2. Obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej i członek jego rodziny niebędący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, dokonujący zameldowania się na pobyt stały, zgłaszają wymagane dane do zameldowania, przy czym obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej przedstawia ważny dokument podróży lub inny ważny dokument potwierdzający jego tożsamość i obywatelstwo oraz ważny dokument potwierdzający prawo stałego pobytu, a członek jego rodziny niebędący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej - ważny dokument podróży oraz ważną kartę stałego pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej.
3. Cudzoziemiec, dokonując zameldowania się na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące, zgłasza wymagane dane do zameldowania oraz przedstawia wizę, a w przypadku gdy wjazd cudzoziemca nastąpił na podstawie umowy przewidującej zniesienie lub ograniczenie obowiązku posiadania wizy - dokument podróży, tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca, kartę pobytu albo zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich bądź decyzję o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany lub o nadaniu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej.
4. Obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej i członek jego rodziny niebędący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, którzy dokonują zameldowania się na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące, zgłaszają wymagane dane do zameldowania, przy czym obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej przedstawia ważny dokument podróży lub inny ważny dokument potwierdzający jego tożsamość i obywatelstwo oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej lub, w przypadku braku zaświadczenia, składa oświadczenie o zarejestrowaniu pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, a członek jego rodziny niebędący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej - ważny dokument podróży oraz ważną kartę pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej.
5. Przepisy ust. 2 i 4 stosuje się do obywateli państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej lub państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, oraz do członków ich rodzin.
Ostatnia aktualizacja: grudzień 2009r.