4 marca: Międzynarodowy Dzień Świadomości HPV
03-03-2026
- Tylko w 2023 r. na raka szyjki macicy zachorowało blisko 2,4 tys. Polek, w tym 172 Małopolanki.
- Za rozwój raka szyjki macicy odpowiada wirus brodawczaka ludzkiego (HPV). Przetrwałe zakażenie HPV może prowadzić także do nowotworów pochwy, prącia, głowy czy szyi.
- Najlepsza profilaktyka to szczepienia. W Małopolsce skorzystało z nich blisko 73 tys. osób z roczników 2006-2016.
- 4 marca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Świadomości HPV.
HPV to wirus brodawczaka ludzkiego. Styczność z nim w ciągu swojego życia ma zdecydowana większość osób aktywnych seksualnie. Do zakażenia HPV dochodzi właśnie drogą płciową. W większości przypadków nie daje ono objawów i przemija. Niektóre typy wirusa mogą jednak prowadzić do rozwoju szeregu groźnych nowotworów występujących u kobiet i mężczyzn: raka szyjki macicy, odbytu, sromu, pochwy, prącia, szyi, głowy.
Dane Krajowego Rejestru Nowotworów pokazują, że tylko w 2023 r. diagnozę raka szyjki macicy usłyszało blisko 2,4 tys. Polek, w tym 172 Małopolanki. Rak prącia rozpoznano u 275 mężczyzn w całym kraju i 19 mieszkańców naszego regionu. Nowotwór odbytu wykryto u 376 Polek i Polaków – 33 w województwie małopolskim.
Najlepszą profilaktyką zakażeń HPV są szczepienia.
– Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje program powszechnych szczepień przeciwko HPV dla dzieci w wieku 9-14 lat. Z pełnej refundacji szczepionki poza programem mogą skorzystać także nastolatki. Międzynarodowy Dzień Świadomości HPV to świetny moment, by zdecydować się na taką inwestycję w zdrową przyszłość swojego dziecka i umówić szczepienie – mówi Elżbieta Fryźlewicz-Chrapisińska, dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie.
Szczepienia w programie są wykonywane szczepionką dwuwalentną i dziewięciowalentną – decyduje rodzic. Pełen schemat szczepienia składa się z dwóch dawek. Żeby skorzystać z takiej profilaktyki, wystarczy skontaktować się z przychodnią podstawowej opieki zdrowotnej, która na co dzień dba o zdrowie dziecka.
Nastolatki w wieku 14-18 lat, których nie obejmuje program powszechnych szczepień, bez opłat mogą zaszczepić się dwuwalentnym preparatem znajdującym się na liście bezpłatnych leków dla dzieci. W przypadku tej grupy wiekowej rodzic najpierw zgłasza się do lekarza po receptę na bezpłatną szczepionkę, następnie odbiera preparat w aptece i umawia wizytę w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej, podczas której zostanie podana szczepionka.
W przypadku osób po 18. roku życia koszt dwuwalentnej szczepionki jest refundowany w połowie. Dorośli mogą szczepić się także w aptekach – za podanie preparatu przez farmaceutę zapłaci NFZ.
Dane Centrum e-Zdrowia pokazują, że w Małopolsce przeciw HPV zaszczepiło się – w programie i poza nim – blisko 73 tys. osób z roczników 2006-2016 – w tym 44,4 tys. dziewczynek i 28,4 tys. chłopców. Najliczniej są chronieni mieszkańcy Krakowa, powiatu krakowskiego, chrzanowskiego, wielickiego.
Test HPV w programie profilaktyki raka szyjki macicy
Obok szczepień przeciwko HPV drugim filarem skutecznego zapobiegania rozwojowi raka szyjki macicy, powodowanego wirusem brodawczaka ludzkiego, są regularne badania profilaktyczne.
- Od ubiegłego roku program profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje nowoczesną ścieżkę diagnostyczną opartą na teście HPV HR z genotypowaniem, a w razie potrzeby także cytologię na podłożu płynnym. Badania są bezpłatne i finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. To zestaw zgodny z wytycznymi Komisji Europejskiej, z którego mogą korzystać Małopolanki od 25. roku życia – podkreśla dyrektor Fryźlewicz-Chrapisińska.
Program profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje kobiety w wieku 25-64 lata. Nowa ścieżka zakłada wykonanie najpierw testu HPV HR z genotypowaniem. Wykrywa on DNA lub RNA wirusa o wysokim ryzyku onkogennym. Jeśli wynik testu jest negatywny, diagnostykę wystarczy powtórzyć po upływie pięciu lat. W przypadku wyniku pozytywnego, z tej samej próbki jest wykonywana cytologia płynna.
Żeby zbadać się w programie, nie jest potrzebne żadne skierowanie. Wystarczy umówić wizytę w jednej z placówek, które realizują program. To wszystkie poradnie ginekologiczne współpracujące z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz gabinety wybranych położnych POZ. Adresy i numery telefonów placówek realizujących badania są dostępne na stronie internetowej małopolskiego NFZ: nfz-krakow.pl w zakładce Profilaktyka z NFZ. Wizytę można również umówić przez centralną elektroniczną rejestrację dostępną w Internetowym Koncie Pacjenta i aplikacji mojeIKP.
Aleksandra Kwiecień
rzeczniczka prasowa MOW NFZ
